በቀሲስ ያሬድ መለሰ
መግቢያ፡ የሕልም ክርስቲያናዊ ግንዛቤ
በሰው ልጅ ታሪክ ውስጥ ሕልም በእጅጉ ትኩረት ከሳቡ ጉዳዩች መካከል አንዱ ነው። ሰዎች ሕልማቸውን እንደ ድብቅ እውነት እንደ ምሥጢራዊ መልዕክት ወይም እንደ መንፈሳዊ መገለጥ ይመለከቷቸዋል። ሕልም በእንቅልፍ መካከል ያለው ጸጥ ያለ ዓለም ፣ ነፍስ ከምክንያት ወሰን በላይ የምትቅበዘበዝበት ይመስላል የሕልውናችንን ምሥጢራዊ ክፍል ይነካል። በጥንት ዘመን ነገሥታት የሕልም ተርጓሚዎችን ምክር ይፈልጉ ነበር። ፈላስፋዎች ትርጉማቸውን ያሰላሰሉ ነበር። በሃገራችንም ሕልሞች በባሕላዊም ሆነ በመንፈሳዊ ሕይወት ውስጥ ልዩ ቦታ አላቸው። በተለምዶ የሕልም ተርጓሚዎችና አዛውንቶች ብዙውን ጊዜ አንድ ሕልም ካዩ በምልክቶቹ አውድ ላይ በመመሥረት ጥሩም ሆነ መጥፎ ትርጉም እንዳለው ይናገራሉ። አሁን ባለንበት የሳይንስ እና የሥነ ልቡና ዓለም ውስጥ እንኳን ብዙዎች አሁንም “ያ ሕልም በምናብ ብቻ ነበር ወይንስ አምላክ አንድ ነገር ሊነግሮኝ እየሞከረ ነው?” ብለው ለመመርመር ይሞክራሉ።
ክርስቲያኖች ግን ሕልምን በተመለተ ያላቸው ግንዛቤ(እይታ) በመንፈሳዊ ማስተዋል ሊሆን ይገባል። መጽሐፍ ቅዱስና የቤተ ክርስቲያን አባቶች እንደሚያስተምሩት እግዚአብሔር አንዳንድ ጊዜ ሕልሞችን ለተለየ መለኮታዊ ዓላማዎች ይጠቀምባቸው የነበረ ቢሆንም፣ ሁሉም ሕልሞች መንፈሳዊ ትርጉም አላቸው ማለት ግን አይደለም። ብዙዎቹ ከተፈጥሯዊ ምክንያቶች፣ከሥነ-ልቦና ሁኔታዎች፣አልፎ ተርፎም ከአጋንንታዊ ተጽእኖዎች ይነሳሉ። ስለዚህ ክርስቲያናዊ ሕልምን በተመለከተ ያለው አመለካከት በማስተዋል፣ በትኅትናና በእምነት መመራት አለበት።
በቅዱሳት መጻሕፍት ውስጥ፣ እግዚአብሔር በእውነት በሕልም ተናግሯል። በግብጽ ለነበረው ለዮሴፍ (ዘፍ. 37)፣ ለሰብአ ሰገል(ማቴ 2፡12) ፣ ለቅዱስ ዮሴፍ(ማቴ 2፡13) ። ነገር ግን እንዲህ ያሉት ሕልሞች የዘፈቀደ ወይም ራስን የመፈለግ ተሞክሮዎች አልነበሩም። ለበለጠ የድኅነት ዓላማ የተሳሰሩ መለኮታዊ መገለጦች ነበሩ። የተቀበሏቸው ነቢያትና ቅዱሳን በንጽሕናና እግዚአብሔርን በመታዘዝ እንደመገለጡ አደረጉ። ዛሬ ግን ብዙዎች ለሕልሞች ከመጠን ያለፈ ጠቀሜታ በመስጠት ወጥመድ ውስጥ ወድቀዋል፣ አንዳንዶቹም ሕልሞችን የመተርጎም ልዩ ስልጣን እንዳላቸው ይናገራሉ። ይህ ግራ መጋባት በአማኞች መካከል መንፈሳዊ ጉዳት አስከትሏል።
በቅርቡ አንድ ሰው እንዲህ ያለ አስጨናቂ ሁኔታ ገጥሞት ነበር። በአንድ ወቅት አንድ መነኩሴ እርሱንና ባለቤቱን “ከመንግሥተ ሰማያት ወጥታቹሃል ወላጆቻችሁም ከመንፈሳዊ ሕይወት ይልቅ በዳንኪራና በዘፈን አሳደጓቹ እናንተም በኃጢአት ወደቃችሁ ደህና መንፈሳዊም አባት(የንስሐ አባት) አላገኛችሁም እነርሱም ከዚሁ የኃጢአት ልምምድ ውጭ አይደሉም” በማለት ተናገሯቸው። ይህን የተናገሩት እንደ መለኮታዊ መገለጥ ነው። ቃላቶቹን ሙሉ ለሙሉ አልተቀበላቸውም ነበር ምክንያቱም ትክክለኞች ስላልነበሩ ነገር ግን ልቡ በጣም ተረበሸ። እንዲህ ያለ ውዥንብር ከመንፈስ ቅዱስ እንደማይመጣ እስኪያውቅ ድረስ ለቀናት ከጥርጣሬና ከፍርሃት ጋር ታገለ እግዚአብሔር ግን የሰላም አምላክ እንጂ የሁከት አምላክ አይደለም። (1ኛ ቆሮ. 14፡33)
ይህ ተሞክሮ ሐሰተኛ መምህራን እኛን ለመቆጣጠር ወይም ተስፋ ለማስቆረጥ ሕልሞችን እንዴት በቀላሉ መጠቀም እንደሚችሉ አስታውሶኛል። እንደ ቅዱስ ዮሐንስ ዘሰዋስው ያሉ የቤተ ክርስቲያን አባቶች ዲያብሎስ ትንቢት የሚመስሉ ነገር ግን በትዕቢት፣ በማታለል ወይም በተስፋ መቁረጥ ውስጥ ያሉ ሕልምን እያሳየን እንዳያታልለን አስጠንቅቆናል።
ስለዚህ የሕልሞችን ትርጉም ከመመርመራችን በፊት በጽኑ እውነት መጀመር አለብን፡ ሕልም ሁሉ ከእግዚአብሔር አይደለም። ክርስቲያኖች ልባችንን መጠበቅ፣ ከመተኛታችን በፊት መጸለይንና መንፈስን ሁሉ በክርስቶስ ሰላምና እውነት ላይ መመርመርን መማር አለባቸው።
ከሕልም ይልቅ በእግዚአብሔር ስንታመን ለነፍሳችን እረፍት እናገኛለን። ቅዱስ ዳዊት እንዳለ "በሰላም እተኛለሁ አንቀላፋለሁም፤ አቤቱ፥ አንተ ብቻህን በእምነት አሳድረኛልና" (መዝ. 4:8)
1. በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ያሉ ሕልሞች
በቅዱሳት መጻሕፍት ውስጥ ሕልሞች እግዚአብሔር ፈቃዱን የሚገልጥበት መንገድ ሆነው ይታያሉ። ሆኖም እነዚህ አጋጣሚዎች ብርቅና ዓላማ ያላቸው ናቸው። ወደ ተራ ሰዎች የግል ሕይወት ሳይሆን፣ መለኮታዊ እቅዶችን ለመፈጸም ወይም ለመዳን ታሪክ አስፈላጊ የሆኑትን እውነቶች ለማሳየት የሚገለጡ ናቸው። ለምሳሌ፡-
- የያዕቆብ ልጅ የሆነው ዮሴፍ ስለወደፊቱ እና ስለ ቤተሰቡ ጥበቃ የሚናገሩ ሕልሞችን አየ (ዘፍ. 37) ።
- ለማርያም የታጨው ዮሴፍ የክርስቶስን ሕጻን ለመጠበቅ ወደ ግብጽ እንዲሸሽ በመልአኩ በሕልም አስጠንቅቆታል (ማቴ 2፡13) ።
- ሰብአ ሰገልም ወደ ሄሮድስ እንዳይመለሱ በሕልም ማስጠንቀቂያ ተሰጥቷቸዋል (ማቴ 2፡12) ።
ሆኖም እንዲህ ያሉት ሕልሞች የዘፈቀደ ወይም ራስን የመፈለግ ተሞክሮዎች አልነበሩም። ለበለጠ የድኅነት ዓላማ የታሰቡ መለኮታዊ መገለጦች ነበሩ። የተቀበሏቸው ነቢያትና ቅዱሳን በንጽሕናና እግዚአብሔርን በመታዘዝ አደረጉ። ስለዚህ፣ ቅዱሳት መጻሕፍት አማኞች እንደ ዕለታዊ መመሪያ ወይም የትንቢት ምንጮች በሕልም እንዲታመኑ አያበረታታም።
2. የአባቶች እይታ
እንደ ቅዱስ ዮሐንስ ዘሰዋስው ያሉ የኦርቶዶክስ አባቶች ሕልምን እንዳናምን አጥብቀው አስጠንቅቀዋል። ብዙ ጊዜ አጋንንት የብርሃን መላእክት መስለው በሕልም እንደሚታዩ፣ የማያስተውሉትን እያታለሉ የወደፊት ክስተቶችን ወይም መንፈሳዊ ራእዮችን በማሳየት ከመንፈሳዊ ጉዞ እንደሚያሰናክሉ አስተምሯል።
እንዲህ ይላል
“የከንቱ ውዳሴ አጋንንት በሕልም ትንቢት ይናገራሉ፤ የማያውቁ ሆነው ስለ ወደፊቱ ጊዜ ይገምቱና ይነግሩናል፤ እንዲህ ያሉ ራእዮች ሲመጡ እንገረማለን፣ እናም እኛ አሁን ቅዱሳን መሆናችንን እና ለመለኮታዊ መገለጥ የተገባን እንደሆንን በማሰብ አእምሮአችን ይሞላል።”
እንደ አባቶች አባባል፣ አደጋው ከሕልሞች ጋር ባለን ትስስር ላይ ነው። ሕልምን ማመን፣ በስሜት መተርጎም ወይም በእነሱ ላይ እምነታችን መገንባት ወደ አልተገባ መንገድ ይመራናል። አጋንንት የማወቅ ጉጉትን፣ ከንቱነትንና ፍርሃትን በመጠቀም አማኞችን ወደ ኩራት፣ ተስፋ መቁረጥ ወይም የውሸት ራእዮች ይመራሉ።
3. ሳይኮሎጂና መንፈሳዊነት
የዘመናዊው ሳይኮሎጂ ሕልሞችን የሐሳቦቻችን ፣ ስሜቶች እና የዕለት ተዕለት ልምዶቻችን ነፀብራቅ ንዑስ ንቃተ-ህሊና (subconscious) መግለጫዎች አድርጎ ይመለከታቸዋል ። ክርስትና ግን ሌላ ገጽታ ከሕልሞች በስተጀርባ ያለውን መንፈሳዊ ተጽእኖ ይጨምራል፡ ።
ሕልሞች ከብዙ ምንጮች ሊነሱ ይችላሉ-
- ተፈጥሯዊ ምክንያቶች - የሰውነት ወይም የስነ-ልቦና ሁኔታዎች፣ ድካም እና ስሜት
- መለኮታዊ መገለጥ - አልፎ አልፎ፣ ለልዩ መለኮታዊ ተልዕኮዎች ወይም ማስጠንቀቂያዎች።
- አጋንንታዊ ማታለል - እርኩሳን መናፍስት አእምሮን ለማሳሳት ወይም ለመረበሽ ሲጠቀሙ።
አባቶች አብዛኞቹ ሕልሞች የአንደኛ ወይም የሦስተኛው ምድብ እንደሆኑ ያስጠነቅቃሉ። ስለዚህም ቤተክርስቲያን ከትርጓሜ ይልቅ ጥንቃቄን ትመክራለች።
ክርስቲያኖች ሕልምን መረዳት የሚገባቸው እንዴት ነው?
- ለሕልሙ የተለየ ትኩረት አለመስጠት
ሁሉም ሕልሞች ከእግዚአብሔር እንዳልሆነ መረዳት እጅግ ጠቃሚ ነው። አንዳንድ ሕልሞች ጠልፈው የሚጥሉን የዲያቢሎስ ፈተናዎች ሊሆኑ እንደሚችሉ መገንዘብ በፈተናው ከመውደቅ ይጠብቀናል።
- እንደ መለኮታዊ መልእክት አለመመልከት
መደምደሚያ ላይ ከመድረስህ በፊት ከካህን ወይም ከመንፈሳዊ አባት ምክር ጠይቅ።
- አለማቅለል
ምንም እንኳን ብዙ ሕልሞች ትርጉም የለሽ ቢሆኑም አንዳንዶቹ ፈተናዎች ወይም መንፈሳዊ ፈተናዎች ሊሆኑ ይችላሉ። ስለዚህም በፌዝ ሳይሆን በጥበብ መመርመር አለማቃለል ይጠቅማል።
- እንቅልፍህን ቀድስ።
- ወደ መኝታ ከመሄዳችን በፊት ጸሎት ማድረግ
- የምሽት ጸሎቶችን መዝሙረ ዳዊትን መጸለይ (ለምሳሌ መዝ. 90)
- ፈተናው ተደጋጋሚና እጅግ የበዛ ከሆነ ካህናትን ጠርቶ ቤታችንን ማጸበል
- ራስህን በእግዚአብሔር ጥበቃ አደራ መስጠት አስፈላጊ ነው
- የሚያስጨንቁ ሕልሞችን ችላ በል
አንድ ሰው ከሚያስጨንቅ ህልም ሲነቃ በትእምርተ መስቀል ማማተብና መጸለይ በሕልሙ መሸበርን ማራቅ በዚህ ጊዜ ሕልሙን ችላ ማለትና በእግዚአብሔር መታመንን ገንዘብ ማድረግ ይፈልጋል።
መዳናችን ሕልምን በመተርጎም ላይ የተመካ ሳይሆን በእምነት፣ በንስሐ እና በፍቅር ላይ ነው። እውነተኛ መንፈሳዊ እውቀት ከእግዚአብሔር ጋር በጸሎትና በቅዱስ ቁርባን በመገናኘት እንጂ በግል መገለጥ አይደለም።
ማጠቃለያ
ክርስቲያን ሕልምን መረዳት በማስተዋል ሊሆን ይገባል። መጽሐፍ ቅዱስ ሕልሞች አንዳንድ ጊዜ መለኮታዊ ዓላማዎችን ሊያገለግሉ እንደሚችሉ ያሳያል ነገር ግን እግዚአብሔር ራሱ ለዕቅዱ ሲል ሲፈቅድ ብቻ ነው። አባቶች አብዛኞቹ ሕልሞች ከሰብአዊ ተፈጥሮአችን ወይም ከጠላት ተንኮል የተወለዱ ትኩረት የሚከፋፍሉ መሆናቸውን ተገንዘቡ።
ስለዚህ ለእያንዳንዱ ክርስቲያን ከሁሉ የተሻለው አስተማማኝ መንገድ ሕልሞችን ለእግዚአብሔር አደራ መስጠት፣ ቅዠቶቻቸውን ችላ ማለትና በጸሎት፣ በንጽሕና በእምነት ጸንቶ መኖር ነው። ቅዱስ ዳዊት እንዳለ "በሰላም እተኛለሁ አንቀላፋለሁም፤ አቤቱ፥ አንተ ብቻህን በእምነት አሳድረኛልና" (መዝ. 4:8)
ወስብሐት ለእግዚአብሔር
ጥቅምት 2018 ዓ.ም.
